|
|
|
Historia
Program Odpowiedzialnej Sprzedaży realizowany jest od 1998 roku. Jego inicjatorem było Krajowe Stowarzyszenie Przemysłu Tytoniowego we współpracy z Pełnomocnikiem Rządu ds. Rodziny.
Najważniejsze dokonania Programu wymieniamy poniżej:
Dystrybucja materiałów do ok. 55 tys. punktów sprzedaży, zawierających: naklejkę "Stop! Nie sprzedajemy papierosów osobom do lat 18", wyciąg z Ustawy o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych, bloczki z listami do rodziców wysyłających dzieci po papierosy. Materiały dostarczali przedstawiciele handlowi firm tytoniowych. W telewizji i na tablicach reklamowych była wykorzystywana reklama przypominająca o prawnym zakazie sprzedaży papierosów niepełnoletnim. Działała też bezpłatna infolinia, gdzie sprzedawcy mogli zgłaszać się po darmowe materiały edukacyjne.
Liczba punktów sprzedaży, którym dostarczono materiały Programu Odpowiedzialnej Sprzedaży, wzrosła do 90 tys. Do przestrzegania zakazu zachęcała dobrowolnie podpisywana przez sprzedawców i odsyłana do organizatorów programu Deklaracja Odpowiedzialnego Sprzedawcy. Do sprzedawców trafił też edukacyjny Biuletyn Programu Odpowiedzialnej Sprzedaży. Nadal działała bezpłatna infolinia. Przeprowadzone wówczas badania wykazały, że ponad 90% sprzedawców objętych Programem Odpowiedzialnej Sprzedaży deklaruje poparcie dla programu. Połowa z nich przyznaje, że mają problemy z nastolatkami chcącymi kupić papierosy.
Psycholodzy opracowali broszurę "Jak skutecznie odmawiać sprzedaży papierosów niepełnoletnim?". Do sprzedawców trafiła znowu z bloczkiem z listami do rodziców wysyłających swoje dzieci po papierosy. W mediach handlowych ukazała się specjalna wkładka poświęcona programowi. Do wrażliwości opinii publicznej na problem zbyt łatwego dostępu niepełnoletnich do wyrobów tytoniowych w punktach sprzedaży odwoływała się specjalna reklama emitowana w telewizji, radio i kinach.
Do Programu przyłączyły się Naczelna Rada Zrzeszeń Handlu i Usług oraz RUCH S.A., pomagając w dystrybucji materiałów Programu. Społeczna kampania reklamowa w TVP zachęcała dorosłych do reagowania w sytuacji, gdy widzą niepełnoletniego próbującego kupić papierosy.
Narzędziem do edukowania sprzedawców była Teczka Odpowiedzialnego Sprzedawcy z listem zachęcającym sprzedawców do przestrzegania zakazu sprzedaży wyrobów tytoniowych niepełnoletnim, naklejką "Stop! Nie sprzedajemy papierosów osobom do lat 18" i bloczkiem z listami do rodziców wysyłających dzieci po papierosy. Teczka trafiła do ponad 100 tys. punktów handlowych. W 2002 roku powstała pierwsza szeroka koalicja partnerów POS. Do RUCH S.A. i Naczelnej Rady Zrzeszeń Handlu i Usług dołączyli: E.Leclerc, Real, Tesco, WSS Społem Praga Południe, Żabka, Orlen, Shell, Kolporter, Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów oraz Towarzystwo Przyjaciół Dzieci. Wszyscy partnerzy podpisali wówczas Kartę Uznania dla Odpowiedzialnych Sprzedawców, tworząc symboliczny dyplom dla sprzedawców przestrzegających zakaz. W pięciu miastach odbyły się spotkania sprzedawców, partnerów programu i dziennikarzy nazwane Tygodniem Odpowiedzialnej Sprzedaży.
Do grona oficjalnych partnerów programu dołączyli: Polska Izba Handlu i Unia Polskich Sieci Detalicznych. Przykłady prawdziwych sprzedawców, którzy na co dzień odmawiają sprzedaży wyrobów tytoniowych niepełnoletnim posłużyły do stworzenia broszury "Nie sprzedaję wyrobów tytoniowych niepełnoletnim". Broszura miała pomóc innym sprzedawcom w przestrzeganiu zakazu. Do około 140 tys. punktów handlowych trafiły naklejki "Stop! Nie sprzedajemy papierosów osobom do lat 18" z adresem strony internetowej www.stop18.pl. Następstwem postulatów sprzedawców zgłoszonych w czasie Tygodnia Odpowiedzialnej Sprzedaży był list do Ministra Zdrowia, postulujący wprowadzenie do ustawy o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych z 1995 r. zapisu uprawniającego sprzedawców do kontrolowania dokumentów młodo wyglądających klientów, którzy chcą nabyć wyroby tytoniowe.
W styczniu 2004 roku, dzięki inicjatywie partnerów programu, wszedł w życie przepis jednoznacznie uprawniający sprzedawców do kontrolowania dokumentów młodo wyglądających klientów nabywających wyroby tytoniowe. Nowe materiały edukacyjne skupiły się na zachęcaniu sprzedawców do korzystania z tego prawa. Do ok. 140 tys. punktów sprzedaży trafiło nowe oznakowanie z apelem „Pomóż sprzedawcy – okaż dokument tożsamości”. Rozpoczęła się współpraca z samorządami, które organizowały Dni Odpowiedzialnej Sprzedaży (lokalne konferencje prasowe, wizyty patroli policji i straży miejskiej w punktach sprzedaży, szkolenia sprzedawców). W lokalnej prasie pojawiła się reklama społeczna wspierająca Dni Odpowiedzialnej Sprzedaży i apelująca do dorosłych o reagowanie, kiedy niepełnoletni próbuje kupić papierosy. Efektywność prowadzonych działań była sprawdzana poprzez badanie typu Tajemniczy Klient.
Dni Odpowiedzialnej Sprzedaży z udziałem władz lokalnych, policji i straży miejskiej odbyły się w 13 samorządach. Na konferencjach komitety rodzicielskie z lokalnych gimnazjów odczytywały apele do sprzedawców o niesprzedawanie wyrobów tytoniowych niepełnoletnim. Do sprzedawców trafiła ulotka informująca o konsekwencjach łamania zakazu. W celu szkolenia sprzedawców powstał film, w którym przy pomocy ukrytej kamery sfilmowano próby zakupu papierosów przez młodo wyglądające osoby i reakcje sprzedawców. Film był wstępem do dyskusji z udziałem sprzedawców, policji, straży miejskiej, psychologa i innych osób zainteresowanych przestrzeganiem zakazu sprzedaży wyrobów tytoniowych niepełnoletnim.
W 2006 roku po raz pierwszy w ramach Programu Odpowiedzialnej Sprzedaży odbył się Miesiąc Odpowiedzialnej Sprzedaży Małopolska 2006 pod patronatem władz samorządowych.
IX edycja programu to także poszerzenie koalicji partnerów POS o organizacje pozarządowe: Stowarzyszenie na rzecz Dzieci w Polsce KONARD i Stowarzyszenie „U Siemachy” oraz Pełnomocnika Zarządu Województwa Małopolskiego ds. Profilaktyki i Przeciwdziałania Uzależnieniom.
Stowarzyszenie na rzecz Dzieci w Polsce KONARD przygotowało ulotkę dla rodziców „Jak uchronić Twoje dziecko przed paleniem”. Materiał był dystrybuowany przez samorządy, policję i straż miejską w szkołach gimnazjalnych.
W Rzeszowie i Wrocławiu odbyły się szkolenia dla sprzedawców „Jak sobie radzić z trudnym klientem”, a w Małopolsce szkolenia dla psychologów i nauczycieli „Jak uchronić dziecko przed tytoniem”.
Odpowiedzialni sprzedawcy byli wyróżniani dyplomami i koszulkami POS w ramach badań poziomu przestrzegania zakazu i kontrolowania pełnoletniości organizowanych przez AC Nielsen, samorządy i Stowarzyszenie „U Siemachy”.
W dziewiątym roku działania programu została zmodernizowana strona internetowa. Serwis został rozwinięty o elementy przeznaczone dla rodziców i samorzadów.
X Program STOP18! trwał od marca do listopada 2007 roku. Do akcji przystąpili Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji, Krajowa Rada Komendantów Straży Miejskich i Gminnych oraz ZHP. Program zainaugurowała konferencja w MSWiA. Do 2478 gmin trafił apel o udział w Ogólnopolskim Dniu Odpowiedzialnej Sprzedaży wyrobów tytoniowych, podpisany przez Wiceministra Spraw Wewnętrznych i Administracji.
Wiosną powstał raport nt. egzekwowania zakazu sprzedaży papierosów niepełnoletnim. Dokument otrzymały wybrane komisje parlamentarne, Ministerstwo Zdrowia oraz MSWiA.
We współpracy z Krajową Radą Komendantów Straży Miejskich i Gminnych powstała Szkoła Odpowiedzialnej Sprzedaży, ucząca zasad handlu wyrobami tytoniowymi. Wyszkolono strażników-edukatorów z blisko 130 miejscowości. Zajęcia ze sprzedawcami kończył test i wydanie dyplomów. Szkołę uruchomiono też na stronie internetowej Programu STOP18!
Latem do akcji zgłosiło się ponad 100 drużyn ZHP, które odwiedzały punkty sprzedaży.
13 września 2007 roku odbył się I Ogólnopolski Dzień Odpowiedzialnej Sprzedaży. W ponad 200 miejscowościach prowadzono m. in. kontrole punktów sprzedaży, szkolenia, badania „Tajemniczy Klient”.
We wrześniu 2007 roku w Małopolsce odbył się Miesiąc Odpowiedzialnej Sprzedaży. Uczestniczyło w nim 46 gmin, wszystkie komendy powiatowe policji, straże miejskie, harcerze i wolontariusze Stowarzyszenia „U Siemachy”. Do małopolskich sprzedawców trafiło 10 000 materiałów edukacyjnych.
X Program STOP18! zakończyło ogólnopolskie badanie metodą „Tajemniczy Klient”, określające poziom przestrzegania prawa. Cała akcja spotkała się z bardzo dużym zainteresowaniem prasy.
|
|
|
